Strona Główna / Agrotechnika / „Ciekawe życie” chwastów

„Ciekawe życie” chwastów

chwasty3
15 maja 2022 18
REKLAMA

Jednym z elementów bioróżnorodności na użytkach rolnych jest roślinność towarzysząca roślinom uprawnym. Rośliny te potocznie nazywamy chwastami, a walka z nimi to odwieczny problem rolników.

Chwasty polne są świadomie zwalczane przez rolników, ponieważ ich nadmierny rozwój powoduje częstokroć obniżkę plonu, ale oprócz ujemnych skutków występowania chwastów na polach, spełniają one również pozytywne funkcje. Są siedliskiem i pokarmem dla pożytecznych owadów roślinożernych – na przykład biedronki, żywiące się mszycami, zwabia krwawnik, wrotycz i wyki.

Chwasty stanowią siedlisko i pokarm dla takich motyli jak: rusałka pawik i rusałka pokrzywnik, które składają jaja na liściach pokrzyw, a pokarm czerpią między innymi z kwiatów ostrożenia. Gatunkami chwastów ważnymi ze względu na występowanie pożytecznych bezkręgowców są zwłaszcza: komosa biała, ostrożeń polny, gwiazdnica pospolita, przytulia czepna, wiechlina roczna, rdest ptasi, szczaw tępolistny, starzec zwyczajny, gorczyca polna, mlecz zwyczajny, maruna bezwonna. Zwyczajowo zwalczane chwasty mogą zatem okazać się ważnym czynnikiem podtrzymującym różnorodność bezkręgowców, a przez to także ptaków i ssaków.

Nasiona chwastów takich, jak: gwiazdnica pospolita, komosa biała czy rdesty mają duże znaczenie dla ptaków ziarnojadów, szczególnie w okresie zimowym. Takie rośliny pyłko- i nektarodajne, jak: rumian polny, ostrożeń polny, chaber bławatek, komosa biała, ostróżeczka polna, mniszek lekarski, mak polny, mlecz polny to cenne siedliska dla zapylaczy – pszczół i trzmieli. Wartość pszczelarska chwastów jest z pewnością niższa od typowych roślin miododajnych takich, jak: facelia, gryka, czy rzepak. Jednak brak tych upraw może stanowić dodatkowe źródło nektaru i pyłku. Szczególnie w uprawach prowadzonych metodami ekologicznymi, niektóre chwasty mogą być wykorzystywane w ochronie przed chorobami i szkodnikami. Ostróżeczka polna może być przydatna w zwalczaniu i odstraszaniu bielinka kapustnika, bielinka rzepnika, piętnówki kapustnicy, rumianek pospolity spełni tę rolę do mszycy, przędziorków, a mniszek lekarski rozprawi się z mszycami, roztoczami i miodówkowatymi. Mięta i wrotycz odstraszają mrówki, bylica piołun odstraszy pchełki i ślimaki, a komosa negatywnie wpływa na krety.

Niektóre gatunki chwastów są roślinami pułapkowymi dla szkodników, np. komosa biała dla mszycy buraczanej. Znane są chwasty, które wydzielają substancje chemiczne o działaniu allelopatycznym, tzn. stymulującym, bądź hamującym kiełkowanie określonych gatunków roślin uprawnych. Takie właściwości posiada między innymi perz właściwy, który pobudza kiełkowanie i początkowy wzrost zbóż, czy rzadko występujący już kąkol, który hamuje wschody i wzrost żyta. Pozytywny wpływ poprzez działanie alleopatyczne wywierają np. komosa biała i pokrzywa zwyczajna na ziemniaka, lnica pospolita na rumianek, fiołek polny na żyto, czy też chaber bławatek i rumianek pospolity na zboża. Chwasty chronią wierzchnią warstwę gleby przed zaskorupieniem i erozją w okresach braku na polu rośliny uprawnej lub na polach odłogowanych. Niektóre gatunki chwastów dzięki głębokiemu i rozbudowanemu systemowi korzeniowemu spulchniają glebę poniżej warstwy ornej.

Wiele pospolitych chwastów ma zastosowanie w medycynie, farmacji, ziołolecznictwie i kosmetologii – skrzyp polny, rumianek pospolity, mniszek lekarski, pokrzywa zwyczajna, fiolek trójbarwny, bylica piołun, żywokost lekarski i inne. Niektóre chwasty znalazły zastosowanie kulinarne – zupy z pokrzywy zwyczajnej lub sałatki z mniszka lekarskiego.

Z rolniczego punktu widzenia istnieje konflikt między produktywnością roślin uprawnych a chwastami, które konkurują z roślinami uprawnymi, o ograniczone zasoby środowiska. Zgodnie z zasadami rolnictwa zrównoważonego liczebność chwastów powinna być ograniczana do poziomu niewpływającego w istotny sposób na plon roślin uprawnych, a zarazem niezagrażający wyginięciu rzadkich gatunków. Do osiągnięcia tego celu mogą służyć: nawożenie organiczno-mineralne, płodozmian, system uprawy roli, odpowiedni dobór gatunków i odmian roślin uprawnych lub bezpośrednie metody ograniczania zachwaszczenia.

Progi ekonomicznej szkodliwości powinny być ustalane indywidualnie dla każdego agrofaga, rośliny, pola, ponieważ wszystko może zależeć od wieku roślin, fazy rozwojowej, odmiany, żyzności gleby, stadium rozwojowego agrofaga itd.

Obecnie dąży się do ograniczania zachwaszczenia do takiego poziomu, aby gatunki towarzyszące roślinom uprawnym nie powodowały istotnej obniżki plonu. Takie podejście jest zgodne z założeniami rolnictwa zrównoważonego i szczególnie stosowane w produkcji ekologicznej.

Małgorzata Murzyńska

PZDR Namysłów


Materiały powiązane
  • Wydarzenie: Obowiązki rolnika w świetle ustawy Prawo wodne - 17 listopada 2022 08:45
  • Wydarzenie: Obowiązki rolnika w świetle ustawy Prawo wodne - 6 grudnia 2022 08:45
  • Data publikacji: 15 maja 2022 Wyświetlenia: 707

    Wydarzenia tematyczne

    Podobne publikacje

    INTERWENCJE ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNE

    Zaprojektowane interwencje to w dużym stopniu kontynuacja pakietów Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Wymogi interwencji związane są m.in. z: ekstensywnym rolniczym użytkowaniem gruntu (ekstensywny wypas, dostosowanie terminów koszenia/wypasu do potrzeb ochrony przyrody, odpowiednia liczba pokosów), zachowaniem sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych, poprzez ich odpowiednie użytkowanie i pielęgnację, uprawą lub wytwarzaniem...

    20 lutego 2023szczegóły
    Lista odmian zalecanych 2023

    LISTA ODMIAN ZALECANYCH DO UPRAWYW WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM NA ROK 2023 Lp. Odmiana Rok wpisania na LOZ Wartość technologiczna/Typ odmiany PSZENICA OZIMA 1 ARKADIA 2012 jakościowa 2 ARTIST 2016 chlebowa 3 EUFORIA 2022 jakościowa 4 FORMACJA 2021 jakościowa 5 KWS DONOVAN 2021 chlebowa 6 LG KERAMIK 2022 chlebowa 7 LINUS 2012 jakościowa 8 OPOKA...

    10 lutego 2023szczegóły
    Ekoschemat – Dobrostan zwierząt od 2023 roku.

    Rosnące koszty produkcji zwierzęcej sprawiają, iż przybywa gospodarstw, które z niej rezygnują. Jednym z mechanizmów, które mogą zachęcić rolników do pozostawania przy tej produkcji, a jednocześnie utrzymywania zwierząt w lepszych warunkach, są dopłaty do dobrostanu zwierząt, które od 2023 roku zostaną włączone do ekoschematów. Dobrostan zwierząt to interwencja będąca...

    9 lutego 2023szczegóły
    Miód i produkty pszczele dla zdrowia

    Miód oraz produkty pszczele od lat wykorzystywane były, jako sposób na wiele chorób. Jednak, jak się okazało, znalazły one swoje miejsce również w kosmetyce, gdyż poza cudownymi właściwościami prozdrowotnymi są cudownymi produktami pielęgnacyjnymi. Wzrosło znacząco zainteresowanie produktami pszczelimi, do których zaliczamy: pyłek kwiatowy, pierzga, mleczko pszczele, wosk, czy propolis....

    8 lutego 2023szczegóły
    Nowatorskie podejście do pszczelarstwa

    W ramach Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich, w 2022 roku w Opolskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego zrealizowana została operacja „Nowatorskie podejście do pszczelarstwa”. Było to bardzo złożone przedsięwzięcie, obejmujące wiele zadań służących wsparciu początkujących pszczelarzy oraz wymianie doświadczeń pomiędzy praktykującymi pszczelarzami oraz naukowcami. W ramach...

    23 grudnia 2022szczegóły
    Jesienna walka z chwastami

    Wybór wariantu ochrony herbicydowej to kluczowe zagadnienie determinujące sukces uprawy zbóż. Istotny jest wybór strategii walki z chwastami, a nie tylko preparatu służącego do ich redukcji. Efektywna eliminacja niepożądanych na polu roślin zwiększa mrozoodporność plantacji,  zapewnia lepszą wiosenną kondycję i szybszy restart. Standardem jest jesienne zwalczanie chwastów. Wiosenne zabiegi...

    20 października 2022szczegóły
    Cykl szkoleń: Nowoczesne technologie uprawy zbóż

    ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA Realizacja operacji w ramach poddziałania 1.1 „Wsparcie dla działań w zakresie kształcenia zawodowego i nabywania umiejętności” w ramach działania „Transfer wiedzy i działalność informacyjna” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zaprasza na szkolenia: „Nowoczesne technologie uprawy zbóż”, w ramach poddziałania 1.1...

    1 września 2022szczegóły
    Kukurydza na kiszonkę – kiedy zbierać?

    Kukurydza na kiszonkę Odpowiedź na pytanie – kiedy zbierać kukurydzę? –  wydaje się oczywista. Gdy będzie gotowa do zbioru! Jednak określenie gotowości roślin do żniw, tak oczywiste już nie jest. Wpływa na nią wiele czynników, jak choćby odmiana, przebieg wegetacji, warunki pogodowe czy region uprawy. Zależy także od kierunku...

    27 sierpnia 2022szczegóły
    Rzepak ozimy – Systemy uprawy

    Rzepak ozimy, dzięki ciągłej ewolucji technologii, niesie za sobą wiele możliwości upraw. Ciągła ewolucja technologii uprawy rzepaku ozimego niesie za sobą wiele możliwości. Głównym jej celem jest zmniejszenie energochłonności i czasochłonności produkcji, dlatego przez uproszczenia w uprawie dąży się do ograniczenia kosztów paliwa, a także kosztów eksploatacji maszyn rolniczych...

    24 sierpnia 2022szczegóły
    „Ciekawe życie” chwastów

    Jednym z elementów bioróżnorodności na użytkach rolnych jest roślinność towarzysząca roślinom uprawnym. Rośliny te potocznie nazywamy chwastami, a walka z nimi to odwieczny problem rolników. Chwasty polne są świadomie zwalczane przez rolników, ponieważ ich nadmierny rozwój powoduje częstokroć obniżkę plonu, ale oprócz ujemnych skutków występowania chwastów na polach, spełniają...

    15 maja 2022szczegóły
    Gdy kwitnie rzepak

    Zaczął się miesiąc maj. Rzepak ozimy znajduje się obecnie w fazie kwitnienia. To newralgiczny moment dla tej uprawy i okres wzmożonego wysiłku plantatorów. Rośliny narażone są na infekcje chorób grzybowych, jak i na ataki szkodników. Nasze reakcje na te zagrożenia zdeterminują kondycję plantacji, jej zdrowotność. Trafne decyzje podjęte na...

    13 maja 2022szczegóły