Strona Główna / Ekologia / Bobry na terenach rolniczych – kłopotliwi sprzymierzeńcy

Bobry na terenach rolniczych – kłopotliwi sprzymierzeńcy

12 marca 2024 6
REKLAMA

Bóbr europejski Castor fiber jest największym krajowym gryzoniem. Osiąga wagę od 18 do 29 kilogramów i długość ciała od 90 do 110 cm. Zamieszkuje siedliska wodno-lądowe, może osiedlać się na terenach leśnych czy bagnistych, ale coraz częściej można go też spotkać na terenach rolniczych, gdzie buduje tamy na rzekach, stawach, rowach melioracyjnych czy kanałach.

W wyniku sukcesu programu reintrodukcji gatunku, populacja tego zwierzęcia znacząco wzrosła – i nadal rośnie. Jednych to cieszy, innych wręcz przeciwnie. Dzieje się tak dlatego, że bóbr jako jedno z nielicznych zwierząt, zdolne jest do przeobrażania otaczającego go środowiska zgodnie z własnymi potrzebami. Bobry budują tamy, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo: ukryte pod poziomem wody wejście do żeremi zabezpiecza rodzinę bobrową przed drapieżnikami. Jednocześnie działalność „budowlana” tych zwierząt powoduje konflikt z człowiekiem, dla którego te działania mogą okazać się niekorzystne. W wyniku budowy tam podnosi się poziom wody, co może skutkować podtapianiem pól uprawnych i użytków zielonych.

Niejednokrotnie bobry niszczą uprawy również bezpośrednio, żerując na polach uprawnych (dotyczy głównie buraków, kapusty, kukurydzy i marchwi, uprawianych na gruntach położonych w pobliżu cieków lub zbiorników wodnych). Problemem jest także zgryzanie drzew (w tym drzew owocowych w sadach) oraz tąpnięcia gruntu spowodowane kopaniem podziemnych nor i kanałów. Może to doprowadzić do uszkodzenia maszyn rolniczych i być zagrożeniem dla zwierząt gospodarskich. Należy zaznaczyć, że szkody (co najmniej 90%) zachodzą w strefie przybrzeżnej o szerokości ok. 10 m. Sporadycznie tylko następuje wyjście bobrów na pola oddalone od wody (A. Czech).

Bobry Na Terenach Rolniczych – Kłopotliwi Sprzymierzeńcy

 Jak widać, działalność bobrów na terenach rolniczych wydaje się być niekorzystna dla człowieka, rolnicy traktują je więc jak szkodniki i walczą z ich obecnością niszcząc tamy czy zabiegając o odstrzał rodzin bobrowych. Są jednak również rolnicy, którzy w bobrach widzą nie wrogów, a sprzymierzeńców. Jednym z nich jest Patyk Kokociński, młody rolnik ze Snowidowa, na co dzień zajmujący się stadem 100 krów, znany ze swojej działalności na rzecz retencji i prowadzący profil Życie na Pola.

Patryk Kokociński: Jak to zwykle bywa, także w przypadku bobrów mamy dwie strony medalu. Gryzonie te w okolicach naszego gospodarstwa pojawiły się stosunkowo niedawno, bo niespełna 10 lat temu. Z jednej strony wyrządzają spore szkody, z drugiej zaś – bóbr znaczy woda.

Do tematu podeszliśmy bardzo pragmatycznie, w pierwszej kolejności odpowiadając sobie na pytanie: Co jest dla nas największym problemem w prowadzeniu działalności rolniczej? W Wielkopolsce od dekad jest to susza, która z roku na rok „rozlewa się” na cały kraj przynosząc gigantyczne straty. Tak więc trochę o pieniądzach. Wg. danych GUSu w 2020 r. zgłoszono 6 948 szkód wyrządzonych przez zwierzęta prawnie chronione. Najwięcej (5 687) zostało wyrządzonych przez bobry, co stanowi 82 proc. wszystkich zgłoszeń. Z tytułu odszkodowań wypłacono 32,3 mln zł, przy czym 90 proc. tej kwoty stanowiły rekompensaty za działalność bobrów. Prawda, że dużo?

Z drugiej strony wg. Raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego z 2022 roku straty w polskim rolnictwie spowodowane przez suszę w samym 2021 roku wyniosły 6,5 miliarda – to ponad 200 razy więcej. Dla nas więc obecność bobrów to przede wszystkim szansa. Wszystko jednak zależy od okoliczności, które u nas są wyjątkowo sprzyjające. W okolicy nie ma kanałów i obwałowań, w których bobry mogłyby tworzyć niebezpieczne dla użytkowników nory. Pośród nizinnego krajobrazu okolicy 2 rodziny tych gryzoni bytują w obrębie istniejącej sieci melioracyjnej. Dotąd zbudowały 5 tam, z czego 3 na terenie otoczonym przez TUZ-y i prywatne lasy, 2 w obrębie gruntów ornych. Na tym samym obszarze w istniejącej sieci melioracyjnej znajduje się 12 urządzeń piętrzących zbudowanych w latach 60. XX wieku. Urządzeń mających w razie potrzeby chronić okolicznych rolników przed suszą. Z tych dwunastu 10 jest zniszczonych.

Przy nieustającej od lat bierności Spółki Wodnej w sprawie potrzeby retencji bobry pozwalają nam zatrzymywać wodę z zimowych roztopów, ratując nas rokrocznie przed suszą. Oczywiście wszystko pod kontrolą. W części z bobrowych tam zamontowaliśmy rury przelewowe regulujące poziom piętrzenia – to szczególnie istotne na gruntach ornych. W innych rozszczelniamy koronę kiedy wody robi się zbyt dużo. Na TUZach i w lasach pozwalamy wczesną wiosną wodzie się rozlać. Na wzór bobrów sami tworzymy dodatkowe ziemno-drewniane zastawki, tak by jeszcze precyzyjniej kontrolować poziom wody w okolicy.

Każda kropla jest na wagę złota, a największe susze wciąż przed nami. W 2018 roku spadło u nas 390 mm deszczu, w 2019 niespełna 350. W zachodniej Wielkopolsce strach przed suszą jest silniejszy niż przed wielką wodą i bobrami. Potraktujmy ich obecność jako narzędzie, z którego, przy sprawnym zarządzaniu, wszyscy skorzystamy. Z korzyścią dla przyrody i budżetów naszych gospodarstw.

Bobry Na Terenach Rolniczych – Kłopotliwi Sprzymierzeńcy

Jak pokazuje przykład Patryka Kokocińskiego, obecność bobrów nie musi być dla rolników utrapieniem. Rolnik przyznaje, że zdarzają się szkody przez nie wyrządzane: „czasem skubną trochę kukurydzy albo buraków, czy poszaleją na polu, ale uznajemy to za podatek od dobrej roboty i nigdy nie występowaliśmy o odszkodowanie za szkody”.

A co, jeśli rolnik chce ubiegać się o odszkodowanie?

Zgodnie z art. 126 ustawy o ochronie przyrody za szkody wyrządzone przez bobry odpowiada Skarb Państwa. W tym zakresie reprezentuje go regionalny dyrektor ochrony środowiska i to właśnie do RDOŚ należy złożyć wniosek o odszkodowanie.

 

Bibliografia

A. Czech „Bóbr – budowniczy i inżynier” Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych Kraków 2010

Zdjęcia – Patryk Kokociński


Anna Kruszyńska Specjalista Dział Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska 774437133
Data publikacji: 12 marca 2024 Wyświetlenia: 30

Wydarzenia tematyczne

Podobne publikacje

Ekoschemat Dobrostan zwierząt – korzyści dla rolników należących do Systemu QMP

Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego jako administrator systemu QUALITY MEAT PROGRAM (QMP) informuje, iż od 12 marca br. zgodnie z rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi System QMP został włączony do dopłat za praktyki dobrostanowe dla rolników uczestniczących w krajowych systemach jakości. By zyskać dodatkowe pieniądze wystarczy przystąpić do...

10 kwietnia 2024szczegóły
Bobry na terenach rolniczych – kłopotliwi sprzymierzeńcy

Bóbr europejski Castor fiber jest największym krajowym gryzoniem. Osiąga wagę od 18 do 29 kilogramów i długość ciała od 90 do 110 cm. Zamieszkuje siedliska wodno-lądowe, może osiedlać się na terenach leśnych czy bagnistych, ale coraz częściej można go też spotkać na terenach rolniczych, gdzie buduje tamy na rzekach,...

12 marca 2024szczegóły
Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych

Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zaprasza do udziału w demonstracjach w zakresie rolnictwa ekologicznego – III etap. Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Łosiowie w ramach zawartego Konsorcjum, wraz z Liderem Konsorcjum Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu, przystąpił do realizacji operacji w ramach poddziałania 1.2 „Wsparcie...

19 lutego 2024szczegóły
Skąd się wzięło OZE? Fotowoltaika – historia prawdziwa

Na samym wstępie wypadało by wytłumaczyć co oznacza skrót OZE? Jest to „odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów” (Ustawa z 20 lutego...

7 lutego 2024szczegóły
Demonstracje z zakresu produkcji i wykorzystania krajowych źródeł białka roślinnego na cele paszowe

Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Łosiowie w ramach zawartego Konsorcjum, wraz z Liderem Konsorcjum Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Odział w Radomiu przystąpił do realizacji operacji w ramach poddziałania 1.2. „Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych” w ramach działania „Transfer wiedzy i działalność informacyjna” objętego Programem...

1 lutego 2024szczegóły
Instalacja fotowoltaiczna off-grid – o co tu chodzi?

Temat fotowoltaiki jest już powszechnie znany, patrząc na połacie dachowe, pola czy duże budynki inwentarskie, możemy dostrzec mieniące się w słońcu panele fotowoltaiczne. Dynamika rozwoju i coraz nowsze możliwości tworzenia tego typu instalacji, pchnęły nas do patrzenia na temat fotowoltaiki w sposób innowacyjny – rozszerzony. Tradycyjny schemat instalacji fotowoltaicznej...

9 stycznia 2024szczegóły
KOMUNIKAT

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. nowego brzmienia przepisu art. 53 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075), uwzględniając fakt, że do tego terminu system teleinformatyczny służący prowadzeniu dokumentacji leczenia zwierząt przez właścicieli...

5 stycznia 2024szczegóły
Współczesne rozwiązania dla gospodarowania wodą w rolnictwie

Woda stanowi niezwykle istotny czynnik determinujący życie na obszarach wiejskich. Jej dostępność i efektywne gospodarowanie nią mają kluczowe znaczenie dla rolnictwa, ekosystemów oraz codziennego funkcjonowania społeczności wiejskich. Znając centralną rolę wody dla zrównoważonego rozwoju, coraz większą uwagę poświęca się poszukiwaniu innowacyjnych rozwiązań, które mogą optymalizować jej wykorzystanie. O tym,...

7 grudnia 2023szczegóły
Demonstracje z zakresu nowoczesnych technologii chowu i hodowli bydła ras mięsnych

  W listopadzie 2023 roku zakończył się cykl „Demonstracji z zakresu nowoczesnych technologii chowu i hodowli bydła ras mięsnych” w gospodarstwie rolnym Pana Rafała Kolanusa w Kujakowicach Górnych w powiecie kluczborskim w ramach poddziałania 1.2 „Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata...

1 grudnia 2023szczegóły
Gala Opolskich Grup Operacyjnych

W dniach 21-22 listopada 2023 r. w Hotelu Gorzelanny w Pokrzywnej odbyła się „Gala Opolskich Grup Operacyjnych”. Konferencja zorganizowana w ramach dwuletniego planu operacyjnego KSOW na lata 2022-2023,zgromadziła 50 rolników, przedsiębiorców, naukowców i doradców zainteresowanych innowacjami w rolnictwie. Konferencję otworzył Mariusz Litwinowicz, Dyrektor OODR, a następnie Mariusz Drożdż, broker...

30 listopada 2023szczegóły
Wyniki konkursu plastycznego ODPOCZYWAJ NA WSI

W dniu 24.10.2023 r. w Opolskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego odbył się wojewódzki etap konkursu plastycznego „Odpoczywaj na wsi”, którego organizatorem jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Celem konkursu było: Promowanie wśród uczniów wypoczynku na polskiej wsi, w szczególności z uwzględnieniem walorów naturalnych, dziedzictwa kulturowego i kulinarnego oraz różnorodności przyrodniczej...

14 listopada 2023szczegóły
Znakowanie miodu – przewodnik

Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Art. Rolno-Spożywczych w Opolu opracował przewodnik dotyczący zasad znakowania miodu. Pomijanie istotnych informacji w oznakowaniu miodów, wskazywanie informacji niejednoznacznych lub nieprawdziwych to praktyki, z którymi spotykają się Inspektorzy IJHARS podczas urzędowych kontroli. Stwierdzane nieprawidłowości nie muszą jednak wynikać ze złej woli podmiotów działających na rynku produktów...

13 listopada 2023szczegóły