Gospodarstwa demonstracyjne nową formą rozwoju rolnictwa ekologicznego

Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował trzydniowy wyjazd studyjny do województwa kujawsko-pomorskiego dla 40 uczestników. Przedsięwzięcie zostało zrealizowane w ramach operacji pn. „Gospodarstwa demonstracyjne nową formą rozwoju rolnictwa ekologicznego”, ujętej w planie operacyjnym na 2026 rok Planu działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich KSOW+.

Celem operacji było zaprezentowanie nowych form przekazywania wiedzy i doświadczeń poprzez zakładanie i funkcjonowanie gospodarstw demonstracyjnych oraz edukacyjnych, a także tworzenie sieci kontaktów pomiędzy rolnikami prowadzącymi takie gospodarstwa i planującymi je utworzyć. Krajowy wyjazd studyjny – to trzy intensywne dni praktyki i nauki. Program wyjazdu został ułożony w taki sposób, aby uczestnicy mogli pozyskać wiedze w sposób usystematyzowany i dostępny.

Gospodarstwo Królewska Wołowina i idea gospodarstw demonstracyjnych

W pierwszym dniu wyjazdu studyjnego odwiedziliśmy gospodarstwo Pana Macieja Wysockiego – Królewska Wołowina z Wenecji, gdzie została przedstawiona tematyka realizowanych demonstracji w gospodarstwie: postęp biologiczny w produkcji roślinnej i zwierzęcej, nowe gatunki i odmiany cechujące się większą odpornością na niekorzystne warunki gospodarowania oraz przedstawienie charakterystyki rasy Highland. Pan Maciej omówił również temat „Gospodarstwo demonstracyjne jako nowe narzędzie do transferu wiedzy i doświadczeń” na przykładzie swojego gospodarstwa i zaznaczył, że rozwiązaniem dla takiej potrzeby są gospodarstwa, które wprowadzają nowe rozwiązania dotyczące działalności rolniczej. Dodatkowo producenci rolni stale muszą poszukiwać nowych form działalności, dzięki którym będą mogli rozwijać własną przedsiębiorczość i dywersyfikować swoje dochody. Uczestnicy mogli degustować królewską wołowinę i sami ocenić walory smakowe.

Ekologiczne gospodarstwo Państwa Wróbel

Drugiego dnia wyjazdu studyjnego odwiedziliśmy gospodarstwo rolne ekologiczne Państwa Michała i Agnieszki Wróbel ze wsi Gołoty. Uczestnicy wyjazdu studyjnego mieli okazję zaznajomić się z gospodarstwem oraz z dobrymi praktykami ekologicznymi. Gospodarstwo ekologiczne przejęte zostało od rodziców Pana Michała, które od 2018 roku objęte jest certyfikacją w zakresie rolnictwa ekologicznego. Rolnik przejął część gospodarstwa od rodziców w 2022 roku i kontynuuje gospodarowanie metodami ekologicznymi. Powierzchnia gospodarstwa wynosi ponad 23 ha. Dominują w nim żyzne gleby, klasy bonitacyjnej IIIa na obszarze pradoliny Wisły w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody, w samym środku Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły. W płodozmianie kluczową rolę odgrywa uprawa ziół: tymianku właściwego, bazylii pospolitej, melisy lekarskiej, mięty pieprzowej oraz cząbru ogrodowego, poza ziołami uprawiany jest groch siewny, pszenica orkisz, żyto krzyca, facelia błękitna, szczypiorek, dynia olbrzymia hokkaido oraz cukinia. Zioła po zbiorze są czyszczone, suszone i pakowane na terenie rodzinnego gospodarstwa zielarskiego. W procesie suszenia wykorzystuje się ekologiczny piec na biomasę, wentylatory napędzane są energią elektryczną w pełni pozyskaną z paneli fotowoltaicznych. Gospodarze brali udział w projekcie w ramach poddziałania 1.2. „Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych” z zakresu rolnictwa ekologicznego z województwa kujawsko-pomorskiego. Temat szczegółowy demonstracji to „Dobre praktyki w ekologicznej uprawie tymianku właściwego”. Obiekt demonstracyjny był o powierzchni 0,5 ha i obejmował plantację tymianku właściwego uprawianego metodami ekologicznymi. Całoroczna obserwacja plantacji polegała na odpowiednim doborze stanowiska pod plantację oraz zabiegi agrotechniczne i przygotowanie stanowiska pod uprawę, zabiegi pielęgnacyjne odchwaszczanie mechaniczne, nawożenie, zbiór surowca, suszenie. W swoim gospodarstwie Państwo Wróbel zakupili robota, który wspomaga ich pracę. Robot sprawdza się w specyfice upraw ekologicznych: wysiewa nasiona z centymetrową dokładnością, tworząc cyfrową mapę pozycji każdej rośliny w polu. Dzięki zapamiętanej mapie, robot niszczy chwasty nie tylko między rzędami, ale również wewnątrz nich, omijając docelowe rośliny.

Demonstracje polowe i ekoschematy w gospodarstwie Kariny Wronieckiej

Kolejnym punktem programu podczas naszego wyjazdu studyjnego była wizyta w gospodarstwie Pani Kariny Wronieckiej z Gronowa, gdzie uczestnikom została przedstawiona tematyka realizowanych demonstracji. Gospodarstwo należy do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych. Pani Karina jest również doradcą rolniczym i przedstawiła uczestnikom temat „Możliwości wsparcia w ramach interwencji PS WPR”. W swoim gospodarstwie realizuje ekoschemat „Zróżnicowana struktura upraw” w ramach płatności bezpośrednich – to praktyka typu rolnictwo węglowe. Jego głównym celem jest poprawa jakości i żyzności gleby. Wymaga on uprawy na gruntach ornych co najmniej 3 różnych gatunków roślin. Pani Karina zaznaczyła, że demonstracje polowe są bardzo ważne, gdyż rolnicy mają potwierdzenie, że mechaniczna walka z chwastami jest nie tylko możliwa, ale bardzo skuteczna. Należy pamiętać, że zabiegi odchwaszczania zależą nie tylko od używanego sprzętu, ale także wiedzy, którą podzieliła się z uczestnikami krajowego wyjazdu studyjnego z województwa opolskiego. Zaznaczyła również, że niezwykle istotna jest faza rozwojowa odchwaszczanej rośliny, warunki pogodowe, sposób siewu, a także zabiegi uprawowe stosowane przed siewem oraz stosowany płodozmian.

Innowacje w gospodarstwie Bartłomieja Piskorskiego

W trzecim dniu odwiedziliśmy Ekologiczne Gospodarstwo Rolne Pana Bartłomieja Piskorskiego z Janikowa, gdzie uczestnicy mogli zobaczyć, jak funkcjonuje gospodarstwo demonstracyjne oraz edukacyjne. Pan Piskorski od 2017 roku specjalizuje się w rolnictwie ekologicznym ze szczególnym naciskiem na zrównoważony płodozmian, innowacje oraz własne przetwórstwo. Profil upraw to zboża, rośliny okopowe, strączkowe, oleiste, warzywa oraz rośliny miododajne. Gospodarstwo posiada własną tłocznię olejów (Olejarnia Kołodziejewo) oraz młyn. Produkty sprzedawane są bezpośrednio do konsumentów pod marką Eko-Młyn. Często gości grupy edukacyjne, rolników i ekspertów zainteresowanych permakulturą i ekologią. Gospodarstwo ekologiczne prowadzi bardzo zróżnicowany płodozmian. Pan Bartosz posiada więc ogromną wiedzę i doświadczenie w uprawie różnych roślin. Walka z chwastami jest ważnym tematem w każdym gospodarstwie, a w szczególności w gospodarstwie ekologicznym ze względu na zakaz stosowania herbicydów. Dlatego temat zwalczania chwastów rolnik zna bardzo dobrze, a co najważniejsze chętnie dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie. Opowiedział uczestnikom o prawidłowej agrotechnice uprawy soi (w tym roku ma 9 odmian), na którą składa się m.in. odpowiedni przedplon, szereg zabiegów uprawowych w celu przygotowania stanowiska, odpowiedni termin, jak i sposób siewu oraz skuteczne odchwaszczanie. Pan Bartłomiej zademonstrował odchwaszczanie soi za pomocą pielnika z systemem sterowania kamerą i szczegółowo omówił zasadę działania tego urządzenia. Zaprezentował również obrotową i palcową bronę chwastownik. Pan Bartłomiej jest pomysłodawcą projektu pn. Organic Center zajmującego się promowaniem i sprzedażą profesjonalnego sprzętu do odchwaszczania.

Podsumowanie wyjazdu

Uczestnicy krajowego wyjazdu studyjnego byli bardzo zadowoleni z możliwości zdobycia nie tylko wiedzy teoretycznej, lecz praktycznych wskazówek dotyczących funkcjonowania gospodarstw należących do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych. A co najważniejsze zobaczyli efekty w takich gospodarstwach.

Na zakończenie każdej wizyty zostały przeprowadzone panele dyskusyjne, podczas których uczestnicy podzieli się swoimi spostrzeżeniami dot. wiedzy, doświadczenia w prezentowanym zakresie tematycznym.

Wnioski z wyjazdu

Najważniejsze wnioski z paneli dyskusyjnych:

1. Rolnicy potrzebują stabilnych, przejrzystych i przewidywalnych zasad prowadzenia działalności.
2. Współpraca nauki i doświadczenia rolniczej będzie fundamentem dalszego rozwoju rolnictwa.
3. Nowoczesna technologia i innowacje są kluczowe dla utrzymania konkurencyjności gospodarstw rolnych.
4. Bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z najważniejszych strategicznych priorytetów.
5. Rolnicy potrzebują szerszego dostępu do praktycznej wiedzy z zakresu pozyskiwania środków finansowych, marketingu internetowego oraz formalnych aspektów prowadzenia działalności dodatkowej.
6. Edukacja ekologiczna, zdrowy styl życia stają się ważnym elementem rozwoju wsi.
7. Działalność pozarolnicza może stanowić dodatkowe źródło dochodu.

 

Renata Huk

Dział Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska