Zagrody edukacyjne – inspiracje i dobre praktyki dla rozwoju wsi

Opublikowano:

3 lipca 2026

W dniach 25–26 czerwca 2026 r. odbył się krajowy wyjazd studyjny pn. „Zagrody edukacyjne – inspiracje i dobre praktyki dla rozwoju wsi”, zorganizowany przez Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego – Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Planu Operacyjnego na 2026 rok Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich KSOW+. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele gospodarstw agroturystycznych i edukacyjnych, osoby zajmujące się turystyką wiejską, rolnicy oraz mieszkańcy obszarów wiejskich zainteresowani rozwojem działalności edukacyjnej i promocją lokalnego dziedzictwa.

Celem wyjazdu było zaprezentowanie dobrych praktyk funkcjonowania zagród edukacyjnych oraz stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń pomiędzy ich właścicielami a uczestnikami. Program przygotowano tak, aby ukazać różnorodne formy prowadzenia działalności edukacyjnej na wsi oraz możliwości wykorzystania lokalnych zasobów przyrodniczych, kulturowych i rolniczych do budowania atrakcyjnej oferty skierowanej do dzieci, młodzieży i dorosłych.

Pierwszy dzień wyjazdu poświęcono poznawaniu zagród edukacyjnych zlokalizowanych na terenie województwa opolskiego. Uczestnicy rozpoczęli wizytę w Gospodarstwie Innego Wymiaru w Staniszczach Małych, gdzie zapoznali się z ofertą edukacyjną opartą na bliskim kontakcie z naturą oraz aktywnym odkrywaniu życia na wsi. Następnie odwiedzili Pasiekę Leśne Skrzaty w Kadłubie Wolnym. Właścicielka zaprezentowała proces tłoczenia oleju na zimno, opowiedziała o właściwościach naturalnych olejów oraz przybliżyła tajniki prowadzenia pasieki. Spotkanie było okazją do rozmowy o możliwościach prowadzenia atrakcyjnych zajęć edukacyjnych opartych na lokalnych produktach i tradycjach. Pierwszy dzień zakończyła wizyta w zagrodzie edukacyjnej Alpamionni – Alpaki w Szemrowicach. Uczestnicy poznali specyfikę hodowli alpak i przekonali się, jak kontakt ze zwierzętami może wspierać edukację, integrację oraz rozwijanie wrażliwości na przyrodę.

Drugi dzień wyjazdu poświęcono wizytom w zagrodach edukacyjnych województwa śląskiego. Pierwszym odwiedzonym miejscem była Owczarkowa Zagroda w Wąsoszu – gospodarstwo edukacyjne, w którym uczestnicy poznali różnorodne gatunki zwierząt, w tym ptaki ozdobne i egzotyczne, oraz zasady ich hodowli i pielęgnacji. Wizyta pokazała, że bezpośredni kontakt ze zwierzętami stanowi doskonałe narzędzie edukacji przyrodniczej i kształtowania postaw proekologicznych. Kolejnym punktem programu była Stefanówka w Nowej Szarlejce – rodzinne gospodarstwo edukacyjne, w którym uczestnicy poznali hodowlę owiec, królików oraz innych zwierząt gospodarskich, a także rolę ziół i naturalnych produktów w życiu na wsi. Gospodarze zaprezentowali, w jaki sposób poprzez praktyczne zajęcia i kontakt ze zwierzętami przekazują wiedzę o tradycyjnym gospodarowaniu oraz otaczającej przyrodzie. Ostatnim odwiedzonym miejscem była Zagroda Zwierzyniec w Zwierzyńcu, łącząca edukację, wypoczynek i promocję życia na wsi. Uczestnicy zapoznali się z przydomowym ogrodem, ofertą warsztatów rękodzielniczych oraz działalnością edukacyjną i turystyczną gospodarstwa, czerpiąc inspiracje do rozwoju własnych inicjatyw. Każda z odwiedzonych zagród prezentowała inne podejście do edukacji wiejskiej, jednak wszystkie łączyły autentyczność, zaangażowanie gospodarzy oraz umiejętność przekazywania wiedzy w sposób ciekawy i angażujący. Wizyty potwierdziły, że zagrody edukacyjne są nie tylko miejscem nauki, ale również przestrzenią budowania relacji z naturą, poznawania lokalnych tradycji oraz kształtowania szacunku dla pracy rolnika.

Istotnym elementem wyjazdu była możliwość bezpośrednich rozmów z gospodarzami, którzy chętnie dzielili się swoim doświadczeniem, opowiadali o wyzwaniach związanych z prowadzeniem działalności edukacyjnej oraz prezentowali rozwiązania sprawdzone w praktyce. Uczestnicy wymieniali się doświadczeniami, dyskutowali o możliwościach rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich oraz poznawali nowe pomysły na wzbogacenie własnej oferty edukacyjnej i turystycznej.

Wyjazd po raz kolejny potwierdził, że zagrody edukacyjne odgrywają coraz większą rolę w rozwoju obszarów wiejskich. Łączą edukację z promocją dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, wspierają aktywizację mieszkańców oraz przyczyniają się do budowania pozytywnego wizerunku polskiej wsi. Są miejscami, w których tradycja spotyka się z nowoczesnym podejściem do edukacji, a codzienna praca w gospodarstwie staje się inspiracją do odkrywania wartości płynących z życia blisko natury.

Dwudniowy wyjazd dostarczył uczestnikom wielu cennych inspiracji i praktycznych doświadczeń, które z pewnością znajdą zastosowanie w ich dalszej działalności. Był również okazją do nawiązania nowych kontaktów oraz wzmocnienia współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zaangażowanymi w rozwój obszarów wiejskich.

Serdeczne podziękowania kierujemy do wszystkich gospodarzy odwiedzonych zagród za życzliwe przyjęcie uczestników, otwartość oraz gotowość do dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem. To właśnie dzięki takim inicjatywom możliwe jest wspólne budowanie nowoczesnej, atrakcyjnej i otwartej na edukację polskiej wsi.

Elżbieta Bober

Dzieł Rozwoju Obszarów Wiejskich